Хүүхдийн Номын Ордон

1945 оны чөлөөлөх дайны ялалтын түүхт 70 жилийн ойд

Хэвлэх PDF

 

Цуврал ажил 2: Манай номын санд байгаа Чөлөөлөх дайн, дайнд оролцсон ахмад дайчид, ахмад дайчдын дурсамж, дуртгалын тухай бичигдсэн номын жагсаалт.

Д/Д

Анги

Зохиогчийн нэр

Номын нэр

 

1

63.3(5Мо)715

К.891

И.И.Кузнецов

Халхын голын баатрууд

2

63.3(5Мо)715

Д.543

Доржсүрэн Б

Түүхэн ялалтын уг сурвалж, ач холбогдол

3

63.3(5Мо)715

Ж.850

Г.К.Жуков

Халх гол дахь зарлаагүй дайн

4

63.3(5Мо)721.5

П.388

И.А.Плиев

Квантуны арми сөнөсөн нь

5

63.3(5Мо)715

Х.197

 

Халх голын байлдаан

6

63.3(5Мо)715

Х.197

Ред Д.Цэдэв

Ч.Нацагдорж

Халхын голын дайчин ах дүү нар

7

63.3(5Мо)715

Х.197

Эмхт О.Пүрэв

Ш.Жамсранжав

Халхын голын байлдаанд оролцсон ахмад дайчдын дуртгал

8

63.3(2)722.1

Э.540

Ред Д.Самдан

Х.Төмөр

Эх орны аугаа их дайн 1941-1945

9

63.3(0)61

О.152

И.Д.Овсяный

Дайн үүссэн нууц

10

63.3(5Мо)7

М.692

 

Монгол-Зөвлөлтийн армийн ахмад дайчдын дуртгал

11

63.3(2)722.78

Ж.850

Г.К.Жуков

ЗХУ-ын маршал Г.К.ЖУков дуртгал бодол

12

63.3(5Мо)713

Э.940

Эмхт Б.Балжингарам

 

Эх орноо харийн дайснаас бүрэн чөлөөлсөн нь

13

63.3(5)722.14

Х.197

Ред А.Цэдэв

Т.Цэнд

Ахмад дайчдын дуртгал

14

63.3(5Мо)722.78

Л.874

Лхагвасүрэн Ж

Цэрэг эрийн замналаас

15

63.3(5Мо)722.78

А.968-Д

Долгорсүрэн Ц

БНМАУ-ын баатар Лувсанцэрэнгийн Аюуш

16

63.3(5Мо)722.13

Д.893

Ред Д.Гомбосүрэн

С.Чулуунцэрэн

Дэлхийн 2-р дайны үеийн БНМАУ, Квантуны армийг бут ниргэсэн нь

17

63.3(5Мо)722.13

Д.299

Дандар Л

Гал дөлөн дунд

18

63.3(5Мо)722

П.388

И.А.Плиев

Говь хянганд тулалдсан нь

19

63.3(5Мо)722

Л.874

Лхагвасүрэн Ж

Олон жилийн зузаан нөхөрлөл

20

63.3(5)722.14

Д.196

 

Дайчин алдар /хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн дайчдын дуртгал

21

63.3(2)722.14

Б.410

А.П.Белобородов

Харбин руу хийсэн давшилт

22

63.3(2)722.13

М.990

А.А.Гречко

1945 оны 5-р сарын 9

23

63.3(5)

М.990

Эмхт И.Пүрэвсүрэн

1945 оны дайнд оролцогчдын дуртгал

24

63.3(2)722.78

Б.111

 

Баатар эмэгтэйчүүд

25

63.3(2)722.72

Р.665

К.К.Рокоссовский

Цэрэг эрийн үүрэг

26

63.3(5Мо)722.88

Ж.235

Жамсранжав Ш

БНМАУ-ын баатрууд

27

63.3(5Мон)722

Б.823

 

БНМАУ-ын хязгаарын цэргийн түүхэн замнал

28

63.3(5Мо)722

П.915

Пүрэвсүрэн И

Монгол цэрэг чөлөөлөх дайнд оролцсон нь

29

63.3(5)712.8

М.692

Ред Ш.Нацагдорж

Монгол ардын журамт цэргийн дуртгалууд

30

63.3(2)722.14

Л.937

И.И.Людников

Их хянганыг давсан нь

31

63.3(5Мо)715

Ф.918

Эмхт Д.Намжил

Фронтын сурвалжлагч

32

63.3(5Мо)715

Х.197

Эмхт С.Баатар

Т.Лхагваа

Халхын голын байлданы түүхийн чухал асуудлууд

33

63.3(5Мо)715

Х.197

 

Халхын голын дайчин   ах дүү нар

34

63.3(2)722.78

А.448

Орч Ч.Энхбаяр

Т.Баярмагнай

Алдарт жанжнууд

35

63.3(2)722.72

А.871

Орч.Ц.Бараадай

Б.Дүгэр

Аугаа их эх орны дайны жанжнууд

 

Аудитын гэрчилгээ

Хэвлэх PDF

audit

1945 оны чөлөөлөх дайны түүхт 70 жилийн ойд

Хэвлэх PDF

Цуврал 1: 

1945 оны чөлөөлөх дайны гол зорилго:

ЗХУ 1945 оны 8-р сарын 8 нд Японд дайн зарласан юм.

БНМАУ-ын БХТ, СнЗ 1945 оны 8-р сарын 10 нд Японд дайн зарлав. Монгол улс өөрийн орны аюулгүй байдлыг бататган бэхжүүлэх, дайны аюулыг түргэн зайлуулж энхийг тогтоох, Хятадын түүний дотор Өвөрмонголын ард түмний эрх чөлөөний тэмцэлд туслахаа илэрхийлжээ.

            Гол зорилго нь өөрийн эх орны эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг цаашид бэхжүүлж , Ази тивд энхтайвныг тогтоон, нийтийн дайсныг устгахад оршиж байв. Японы тухайн үеийн нэгэн чухал баримт бичиг ”Танакагийн Меморандум” гэгчид: ”Хятад улсыг эзэлье гэвэл бид юуны өмнө Манж, Монголыг байлдан эзлэх хэрэгтэй. Хэрэв дэлхийг байлдан эзэлье гэвэл юуны өмнө Хятад улсыг байлдан эзлэх ёстой. Бид Хятадын бүх нөөцийг өөрийн болгосноор Энэтхэг далайн бүх арлыг Европыг хүртэл байлдан эзэлж болно” гэжээ.

            Японы дайнчид энэ зорилгоо биелүүлэхийн тулд 1929 оноос Ази дахь дайнаа эхэлж, 1945 он гэхэд Зүүн хойт Хятад, Солонгос, Зүүн өмнөд Азийн олон орныг эзэлчихсэн, эзэлсэн газар орноо дайны талбар болгох бэлтгэлээ хангасан, эдийн засаг, зэвсэг техник, хүн хүчний хангалттай нөөцтэй болсон байлаа.

Японы түрэмгийлэгчид Монголыг хэзээнээс сонирхож, эзлэн авахыг сонирхсон билээ.

Тухайлбал :

  • 1920 онд Хятад дахь Японы гар хөл, зарц нарын нам болох Ань-Ду намын генерал Сюй Шү Жанд 15 мянган цэрэг өгч Монголд ирүүлж, цэргийн хүчээр Монголын автономыг устгуулан, ард түмнийг  минь дээрэмдэн тонуулж, алж хядуулан, гашуун зовлонд унагасан юм.
  • 1920-1921 онд Оросын оргодол цагаантан Семёнов, Унгерн нарыг зэвсэглэн, мөнгө хөрөнгөөр хахуулдан “Монгол улсыг устгах” гээд ард түмнийг минь гашуун зовлонд унагасан хэдий ч зорилгоо биелүүлээгүй юм.
  • 1935-1938 онд Монгол улсын зүүн хил хязгаарт удаа дараа зэвсэглэн халдаж, ихээхэн хохирол учруулав.
  • 1939 оны 5-р сард Халхын голд дайн өдүүлэн ялагдалд хүрэв.
  • Монгол улсыг тагнан турших, хорлон сүйтгэх зэвсэгт мөргөлдөөн үүсгэх ажиллагаагаа улам бүр шатлан өргөжүүлж, энэ хэрэгтээ Зүүн хойт Хятадад байгуулсан Манжийн тоглоомын улс болон эзлэгдсэн Өвөрмонголынхоо Монгол хүмүүсийг өргөнөөр ашиглаж байв.

Ази, Алс Дорнодын аюулгүй байдалд Монгол улсын оруулсан бодит хувь нэмэр

            Монгол Ардын хувьсгалт цэрэг 2 замаар 8-р сарын 10-ны өглөөний 04 цагаас давшсан юм. Долнуур, Жэхэгийн чиглэлд 950 км зам туулан марш үйлдэн, давшин байлдаж, 9-р сар гэхэд Губэйкоу, Инфань, Жэхэгийн заагт хүрсэн байв.

            Хаалган, Бээжингийн чиглэлд марш үйлдэн давшсан цэрэг Сайншанд, Замын-Үүдээр дайран 565 км аялан байлдаж, 9-р сарын эх гэхэд Жанбэ, Жанчхүү, Чуулалтхаалгад хүрсэн байжээ.

            Монголын цэрэг өндөр уул, өргөн говь, элсэн цөлийг тэсвэр хатуужил гарган туулж, олон жил уул, нурууг нүхлэн хориглон байлдах бэлтгэлээ хангасан хүчирхэг байсантай эрэлхэгээр байлдан ялалт байгуулсан юм.

            1945-8-17 нд ДЯЯ-ны сайд “Хувьсгалт цэргийн байлдаж буй анги, нэгтгэлүүдийн ар талд журам, зарчмыг зохион хангах, ар талыг хамгаалах хөдөлгөөнт отрядуудыг байгуулах тухай” 301-р тушаал гаргав. Энэ тушаалд: Байлдаж буй анги, нэгтгэлийн ар талд журам дэглэм сахиулж, ар талыг хамгаалах, Японы тагнуул, хорлон сүйтгэгч, Монголын оргодол, урвагчдыг илрүүлэн баривчлах үүрэгтэй хөдөлгөөнт бүлгүүдийг байгуулах, Чөлөөлөгдсөн ард түмэнд Монголын төрийн бодлогыг ойлгуулах тухай заасан нь хилчдийн удирдамж болов. Сулинхээрээс Тарвагандахын овоо хүртэлх хэсэгт хил хамгаалж байсан хилийн 8-н отрядын хилчид хилээ хамгаалахын зэрэгцээ байлдаанд оролцсон юм.

Дайны үр дүнд:

  • Олон жилийн заналт дайсан дарагдаж, энхтайвнаар амьдарч, улс орноо хөгжүүлэх бололцоо нээгдэв.
  • Ах дүү Өвөрмонголын болон Хятадын ард түмнийг Японы дайнчдаас чөлөөлөв.
  • Дэлхийн 2-р дайныг төгсгөхөд Монгол улс өөрийн хувь нэмрээ оруулав.
  • Монголын цэрэг өвөг, дээдсийнхээ баатарлаг түүхийг давтан дэлхий дахинд алдар цуугаа мандуулав.
  • 1945 оны 9-р сарын 2 нд Японы дайнчид Холбоотон улсуудын цэргийн командлалд “ Үг дуугүй бууж өгөх акт”-д гарын үсэг зурснаар Азийн олон орнууд эрх чөлөөтэй болж, тусгаар тогтнолын замд оров.

Энэ дайнд гарамгай гавъяа байгуулсан С.Дампил, М.Жанчив, Д.Данзанваанчиг, Л.Аюуш, Т.Дүүдэй нар “Улсын баатар”-ын эрхэм цол хүртэж, 2000 гаруй хүн одон, медалиар шагнагдсан юм. Монгол улс энэ дайнд эдийн засаг, хүн хүчний ихээхэн хүч, нөөцөө дайчлан гаргаж, багагүй хохирол амссан боловч тусгаар тогтнолоо бататгасан билээ.

Л.Кэрролл. “Алиса гайхамшгийн оронд”

Хэвлэх PDF
1g1

      1865 он. Льюис Кэрролл энэ өдрийн тэмдэглэлдээ “Алисагийн тухай үлгэрээ бичиж эхэллээ. Зул сар гэхэд дуусах байх гэж найдна” хэмээн бичсэн байдаг. Кэрроллийн ном хэвлэгдсэн даруйдаа л амжилт олсон юм. 

“Алиса гайхамшгийн оронд” зохиолыг бичсэн Льюис Кероллыг Английн хатан хаан догдлон дуудуулж, түүнийг бүх бүтээлээ авчир гэжээ. Гэвч тухайн үед Льюис Керолл зөвхөн математикийн бүтээлүүд туурвисан байсан гэдэг.

Тэрээр энэ агуу зохиолынхоо санааг хүүхдүүддээ үлгэр зохиож уншиж өгч, улмаар түүний найзууд, найзуудын хүүхдүүдэд нь ч маш их таалагдсанаар уг үлгэрийг ном болгон хэвлүүл гэж ятгах болжээ.

         Энэхүү гайхалтай зохиолынхоо араас маш олон ном, яруу найргийн түүврүүд хэвлүүлсэн ч хүн төрөлхтөний оюун санаанд Алисын аялал л маш үнэтэй хувь нэмэр оруулсан юм. Ер нь «Алиса» нь цаг ямагт алдартай номын нэг байсан. 

Тэгээд ч тvvнийг 150 жилийн турш орон орны хүүхэд багачууд шvтэн биширч уншиж  иржээ.


22

Дэлхийн хамгийн өндөр үнээр зарагдсан арван номын нэг Левис Кэрроллын “Алиса гайхамшгийн оронд” /1865/. 1998 онд 1.4 сая доллараар зарагдаж байжээ. Уг номыг Д.Алтанхуяг 43 жилийн өмнө монгол хэлнээ хөрвүүлсэн байна.

Зохиолд: 19 настай Алиса Английн янзгууртан залуутай гэрлэх хуримын ёслол дээрээ гэрлэх эсэхдээ эргэлзэх болно. Шийдвэрээ гаргаж чадахгүй Алиса олон хүнээс зайдуу газар очихоор явах замдаа туулайн нүхэнд унана. Харин энэ нүх түүнийг хүүхэд насандаа зочилж байсан гайхамшгийн оронруу нь эргэн аваачих болно. Гэсэн ч өмнөх дурсамжаа санаж чадахгүй байгаа Алиса олон аймшигт явдалтай учирснаар эцэст нь түүний гайхамшгийн оронд  ирсэн нь томоохон шалтгаантай байсныг ойлгоно. 


Энэхүү номыг Хүүхдийн номын ордны доорхи танхимуудаас авч уншаарай.


849(0)  Д.Дэлхийн сонгодог зохиолууд. Боть 1.        – Мөрөөдөл, Их мэдэх  тахимд

84.8(4ИхБр) К.987. Кэрролл.Л  Алиса бээр толины чанадад зорчсон Ану буюу Алиса толины чанадад

-       Мөрөөдөл танхимд 

84.8(0)                                                                          -       Боловсрол хөгжил, Мөрөөдөл танхимд

84.8(7Ану)                                                                    -       Мөрөөдөл танхимд

84.8(7Ану) К.Кэрролл.Л  Алиса гайхалтай оронд.     -       Мөрөөдөл танхимд

84.8(4ВелБр)                                                               -       Өрнө дахины уншлагын танхимд

82.3(0)                                                                         -       Өрнө дахины уншлагын танхимд

85.А.468.  Алиса гайхамшгийн оронд.DVD                -       Их мэдэх танхимд


1945 оны чөлөөлөх дайны түүхт 70 жилийн ойд

Хэвлэх PDF

Цуврал 1 : Дайны эхлэл

Зөвлөлт-Японы дайн (1945 он)

eh oron 1

    1945 оны тавдугаар сарын 09-нд фашист Герман үг дуугүй бууж өгч, 1418 хоног өдөр, шөнө алгасалгүй үргэлжилсэн Зөвлөлтийн ард түмний Аугаа их Эх орны дайн ялалтаар дуусч, удтал хүлээсэн энх амгалан цаг Европын газар нутагт иржээ.  

ЗХУ гитлерийн фашизмыг бут ниргэж Европт дайныг түүхэн ялалтаар дуусгасан нь фашист эвслийн идэвхтэй гишүүн милитарист Японыг гарцаагүй ялагдахад хүргэсэн юм. Гэвч Японы империалистууд Алс Дорнодод дайныг үргэлжлүүлсээр байв. АНУ-ын тагнуулын байгууллагын мэдээлснээр  1945 оны  долдугаар сарын дунд үед Япон 5,5 сая орчим хүнтэй хуурай замын цэрэгтэй байсны гол цөм нь Квантуны арми байлаа. Япон, ЗХУ-тай байгуулсан төвийг сахих гэрээг дайны жилүүдэд байнга зөрчиж байсан учраас ЗХУ-ын Засгийн газар уг гэрээг цаашид хэвээр байлгах шаардлагагүй гэж үзээд түүнийг 1945 оны дөрөвдүгээр  сард цуцалсан юм. 1945 оны хоёрдугаар сард болсон Крымийн бага хурал дээр Холбоотон гүрэн АНУ, Их Британий засгийн газруудын тавьсан хүсэлтийн дагуу фашист германтай хийж байгаа дайн дууссанаас хойш 2-3 сарын дараа ЗХУ милитарист японы эсрэг дайнд орох үүргийг өөртөө авсан байв. 1945 оны наймдугаар сарын 08-нд ЗСБНХУ, Крымийн бага хурал дээр авсан Холбоотны үүргээ нарийн чанд биелүүлэн милитарист японд дайн зарлав. 1945 оны наймдугаар сарын эхээр зөвлөлтийн Алс Дорнодын цэргийн бүлэглэл нь 1 сая 747 мянган цэрэг, барагцаалбал 30 мянган их буу, миномёт, 5250 гаруй танк, байлдааны 5000 гаруй нисэх онгоцоос бүрдэж байлаа. Энэ үед Японы хуурай замын цэргийн цохилтын гол хүч болох Квантуны арми гурван фронт, хээрийн хоёр тусгай арми, нисэх хүчний хоёр арми, цэргийн усан замын флотилтой байв. Түүний бүрэлдэхүүнд нь 1 сая 200 гаруй мянган цэрэг, 6600 гаруй их буу, миномёт, 1200 гаруй танк, байлдааны 2000 –аад нисэх онгоц хэдэн арван усан онгоцтой байсан юм. Зөвлөлт, Монголын цэрэг Алс Дорнодын байлдааны ажиллагааны театрт хүчээ бөөгнөрүүлж байлдаанд бэлэн болгоод 1945 оны наймдугаар сарын 08-нд ЗСБНХУ, Крымийн бага хурал дээр авсан Холбоотны үүргээ нарийн чанд биелүүлэн милитарист японд дайн зарлав.