Хүүхдийн Номын Ордон

УРИЛГА

Хэвлэх PDF

Монгол Улсын Ардын жүжигчин П.Цэрэндагвын амьдрал уран бүтээлийн "Алдар хүндийн оргилд" уулзалтанд уншигч оюутан залуус  та бүхнийг хүрэлцэн ирэхийг урьж байна.

402662 352797261495841_269959694_n         МУАЖ П.Цэрэндагва нь ажил амьдралынхаа анхны гарааг 19 настайдаа УДЭТ-аас эхэлжээ. Анхны дүр нь "Гарын таван хуруу" жүжгийн Баяраа байсан бөгөөд шаггүй бүтээснийхээ шанд театрийн ам бүлд багтаж чадсан байна. Тэрээр дагалдан жүжигчнээр 6 жил "зодголж" алтан үеийнхэндээ тоогдож УБДС-ийн кино драмын ангид суралцах эрхийг олж авчээ. УДЭТ-ийн тайзнаа 40 гаран жил амьдрахдаа тэрээр олон дүрийг бүтээжээ. "Хүйтэн сэнтий" жүжгийн Богд хаан, "Атга нөж" жүжгийн Хөхчү бөө, "Шөнө амталсан нулимс" жүжгийн Тэрбиш, дэлгэцийн бүтээл болох "Хатанбаатар" уран сайхны киноны Манлай ван Дамдинсүрэн гээд олон сайхан дүр бий. 

Хаана: Хүүхдийн номын ордон "Боловсрол хөгжил" танхим 

Хэзээ: 2013 оны 12 сарын 06-ны 14.00 цагт

Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн зохиолын онцлог

Хэвлэх PDF
untled3

       Хоёроос таван настай хүүхдийн сэтгэхүйн хөгжилд нөлөөлөх тодорхой чиглэлтэй үйл ажиллагааны хэлбэр нь тоглоом юм. Тэгвэл энэ насныханд зориулсан зохиол, тоглоомтой адил нөлөө үзүүлнэ.  

 Хүүхдийн анхны тоглоом жирийн бөгөөд хялбархан зүйл байна. Түүнчлэн зохиолын сэдэв агуулга нь тэдний үзэж, харж, ажиглаж мэдэх ёстой үзэгдэл юмсыг тодорхой тусгасан байдаг. Хүүхдийн зохиолын гол шаардлагыг “Хүүхэдтэй зугаатай ярих нь чухал” гэж тодорхойлсон байдаг. Хүүхдэд тохирсон зохиол нь анхааралтай байх, ажигч болох, хамт олонч үзлээр хүмүүжүүлэх, ялангуяа бэрхшээлийг давах сэтгэлийн зориг, гоо зүйн сэтгэл хөдлөлийг бий болгоход тусалдаг. Сургуулийн өмнөх насныханд зориулсан ном онцгой чухал бөгөөд  тэдний хэлийг төлөвшүүлдэг. Иймээс түүний хэл найруулга нь улам нарийн байх ёстой. Тэр нь хүүхдийг амьдралынхаа анхны сэтгэгдлүүдийг ойлгоход тусалж, тэдгээрийн учрыг ойлгоход тусалдаг. Иймээс ном нь хичнээн хачин сонин, хөнгөн байсан ч түүнд өөрийн танин мэдэхүйн материал элбэг бий. Тийм ном хүүхдийн тоглоомтой салшгүй холбогдсон байна. Тоглоом нь тэдэндээ онц чухал ажил мөн. 

Энэ бяцхан богино номоор чинь хүүхэд бодож, мэдэрч ярьж сурч байдаг. Сургуулийн өмнөх насныханд зориулсан зохиол бол тун өвөрмөц үзэгдэл мөн. Тэд амьдралын туршлагаар бага, хүрээлэн байгаа орчиндоо мэдэхгүй зүйл ихтэй байдаг тул Яагаад?, Ямар учраас?, Энэ юу вэ гэх мэтийн өдий төдий асуултыг эцэг, эхээсээ асуудаг.

Сургуулийн өмнөх насныхан дүрслэн бодож байгаа зүйлээ бодит үзэгдэл юмстай адил ойлгодог. Тухайлбал: А.С.Пушкины “Алтан загасны үлгэр” зохиолын алтан загасыг, Д.Содномдоржийн “Ямаачин хүүгийн үлгэр” найраглалын хүний хэл мэддэг хөх чоно, арслан хоёрыг,... амьдралд үнэхээр байдаг гэж боддог байна. Хүүхдийн ном нь хурц, тод дүр гаргаж, тэдний баяр баясгалангийн эх булаг нь болж, хүмүүстэй харилцах, байгалийн үзэгдэл, тойрон буй амьдралын учир утгыг сэтгэн ойлгоход нь хүүхдэд тусалж байдаг. Сургуулийн өмнөх насны хүүхдэд зориулсан зохиол нь хэл ярианы зохион байгуулалтаараа тэднийг ямагт урагш нь хөтлөхөөр уншигчдынхаа насны хэмжээнээс жаахан давуу байж, хурц тод дүр, үйл явдлын хөгжөөн наргиантайгаараа хүүхдийн хүсэл сэтгэгдлийг татаж байх ёстой.   

unled4

Хүүхдийн номын зураг, чимэглэл хамгийн чухал

Хэвлэх PDF

      un

 Танин мэдэх өөр нэг чухал зүйл бол ном зохиолын зураг чимэглэл юм. Бага хүүхэд эхлээд өнгийг, дараа нь дүрс хэлбэрийг ялгаж таньж сурдаг. Хоёр, гурван настай хүүхэд хар, улаан, ногоон өнгийг ялгаж чаддаг нь ажиглалтаар илэрчээ. Номын зураг чимэглэл зохиолоос урьтаж хүүхдийн сэтгэхүйд тусдаг. Хүүхдэд зориулсан ном, зохиолыг зураг чимэггүйгээр төсөөлөх аргагүй. Зураг дээр дүрслэгдсэн юмс үзэгдлийг хүүхдүүд яг л бодит мэтээр төсөөлөн тусгаж авдаг. Хүүхдэд ямар нэгэн үл таних таван үг сурга, тэгвэл тэр удаан хугацаанд ойлгохыг хичээх болно. 

 Харин тийм үгийг зураг үзүүлэнтэй холбовол хүүхэд түүнийг амархан тогтооно. Та хүүхдэд жирийн нэг санааг тайлбарлахад тэд ойлгохгүй. Харин хүүхэддээ зургийг тайлбарла. Адил авъяас билэгтэй хоёр хүүхэд нэг үйл явдлын тухай нэгэнд нь зургаар, нөгөөд зураггүй тайлбарлаж туршаад үз, тэгээд та зургийн ач тусыг мэднэ. 

           Хүүхдийн номын зураг чимэглэл гурван үндсэн хэсгээс бүрдэл болдог. Үүнд: 

- Өгүүлэмж 

- Агуулга, үзэл дүрслэлийн зүйл, дүр

- Зураачийн гоо зүйн санаа бодлыг илэрхийлэх чимэглэл юм.

 Хэрэв насанд хүрэгчид зураг чимэглэлийг амьдралтай жишиж ойлгодог бол хүүхдүүд түүнийг амьдралд болж байгаа мэт үздэг. Хэдийгээр хүүхдийн номын зураг чимэглэл урлаг судлалын асуудал боловч танин мэдэх аргын хувьд номын агуулгатай нягт холбоотой байдаг.

unti2

Хүүхдэдээ багаас нь хэвшүүлэх бяцхан зөвлөгөө

Хэвлэх PDF

untitled

Найрсаг байх: “сайн байна уу”, “баярлалаа”, “сайхан амраарай” гэж хэлдэг, найрсаг соёлтой харьцаанд сургавал хүүхэд тань танихгүй орчинд ч алзахгүй, хүмүүстэй харилцаа тогтоож чаддаг болно.

“Үгүй” гэж хэлдэг болго: Ингэж хэлж чаддаг хүүүхэд өөрийнхөө байр суурь ашиг сонирхолыг хамгаалдаг.

Зөв хэвшилд сурга: Гадаа тоглоод ирсний дараа гараа угаадаг, тогтмол усанд ордог, ариун цэвэр сахьдаг болго.

Цаг барих : Цаг барьж сургах нь маш чухал. Үүнийг энгийн зүйлээс эхэлж болно. Өглөө тогтсон цагт босгох, ээж нь /аав/ тэдэн цагт ирнэ гэж өөрөө цагтаа ирэх гэх мэт. Товлосон цагаасаа хоцордог, цаг барьдаггүй бол хүүхэд тань насан туршдаа хохирсоор байх болно.

Аюулгүй байдлаа хамгаал: Ногоон гэрлээр зам хөндлөн гарах, зам дээр тоглохгүй байх зэргийг сургах нь бас чухал.

Бусдыг сонсож сургах: Бусдын зовлон жаргалыг ойлгож хуваалцдаг болгож сургах нь их чухал. Үүний тулд өөрөө хүүхдийн яриаг таслахгүй анхааралтай сонсох энгийн зүйлээс эхлэх хэрэгтэй. Сонсож сурах нь хүүхэд сургуульд орох тэр цагаас эхлэн түүний сурах арга барилд ч гэсэн эерэг нөлөөтэй.

Уучлал гуйх: Аливаа хүн буруу зүйл хийсэн бол уучлал гуйдаг байх хэрэгтэй гэдгийг ойлгуулах. Үүний тулд мөн л эцэг эх та өөрөөсөө эхэлж,тэдэнд үлгэр дуурайлал үзүүлэх явдал юм.

Хүнтэй танилцах: Хүнтэй ёс журмын дагуу танилцах, нэр алдрыг нь зөв тогтоох, эргээд холбоотой байх зэрэг нь насан туршид нь хэрэг   болно. Үүний зэрэгцээ өөрийн үзэл бодол, байр сууриа зөв илэрхийлж зөв ойлгуулж чаддаг байх нь дараа дараагийн хамт олны дунд ороход нь их тус болдог.

Дэлгэрэнгүй...

Хүүхдээ яаж номонд дуртай болгох вэ? /зөвлөмж/

Хэвлэх PDF
1. Ном унших: Хүүхдийг номтой танилцуулах нь эртэднэ гэж үгүй. Хүүхдэдээ ном уншиж өгснөөр түүний үгийн баялаг нэмэгдэж,хэл яриа нь хөгжиж,та түүнд өнгө,хэлбэр,дүрсийг зааж эд юмсыг нэрийг хэлж өгч,мөн бусад хүмүүсийн тухай үйл явдлыг ярьж өгнө. Хүүхдэдээ туслах арга: Эцэг эх та аль нэг цагт,таатай орчинг бүрдүүлээрэй. 2. Ном унших сонсгох: Хүүхдийн анхаарал,ой тогтоолтыг хөгжүүлэхийн тулд олон төрлийн юмсын зураг болон үйл явдал дүрсэлсэн зургуудыг үзүүлж ярилцах хэрэгтэй.Хүүхэд шинэ үлгэр, дуу шүлэг сонсохоос гадна урьд нь сонсож байсан, зарим дүрийг нь таньдаг, хуучин үлгэр, дуу шүлгээ ч дахин сонсох дуртай байдаг. Хүүхдэдээ туслах арга: • Сонирхол татахуйц зүйлийг хүүхдэдээ ярьж өгөөрэй. • Та хүүхдэдээ үлгэр ярьж, шүлэг уншихдаа дуу хоолойныхоо өнгийг тохируулах нь хүүхдийн анхаарлыг төвлөрүүлэх ач холбогдолтойг анхаараарай. Хүүхдээ номонд дуртай болгохын тулд • Хүүхэдтэйгээ номын дэлгүүрээр хамтдаа явж ном сонгоход туслаарай • Ном үзэхийн өмнө гараа угааж байх • Номын хуудсыг зөв эргүүлэхийг үзүүлээрэй • Номыг хайрлах,гамтай хэрэглэж байхыг үлгэрлэх • Номоо байранд нь хураахыг хэлж өгөх • Хүүхдийнхээ нас сэтгэхүйн онцлогт тохирсон үлгэрийг байнга уншиж өгөөрэй. Хүүхдэдээ яаж ном уншиж өгөх вэ? • Юуны өмнө та хүүдээ өвөр дээрээ тухтайхан суулгаарай.Хүүхэд тань таныг ийнхүү биеэрээ мэдэрч ойр дотно байх нь уншиж байгаа зүйлийг сонсохоос дутахааргүй их таашаал авч, дуртай байх болно. • Ном уншиж өгөхөд та болон хүүхэд аль нь тохьтой таатай байхын тулд хатуу сандал дээр сууснаас зөөлөн буйдан дээр тухлан суусан нь дээр. • Чанга дуугаар үгийг маш тодорхой хэлж уншина. Уншиж байгаа зүйлийн агуулгатай уялдуулан дууныхаа өнгө аясыг өндөр, нам, баяртай гунигтай гэх мэтээр хувирган яг жүжигчид шиг уншвал хүүхдэд сонирхолтой сайтар ойлгоно.